Çevre Sağlıkçılar Eğitim ve Dayanışma Derneği (ÇEVSADER) Yönetim Kurulu, halk sağlığını yakından ilgilendiren tütün denetimlerinde yaşanan operasyonel sıkıntılar, yasal mevzuatın yanlış uygulanması ve Çevre Sağlığı Teknisyeni ve Teknikerlerinin üzerine yıkılan orantısız iş yükü hakkında Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’ne resmi başvuruda bulunarak bir basın açıklaması yayımladı.
Açıklamada, 4207 sayılı Kanun kapsamında yürütülen dumansız hava sahası denetimlerinin sahada amacından saptığı ve adeta yalnızca Çevre Sağlığı Teknisyeni ve Teknikerlerinin asli göreviymiş gibi yansıtıldığı vurgulandı. 4207 sayılı Kanun’un 5. maddesine dikkat çekilen açıklamada, kamu binalarında yasağa aykırı davrananlara idari para cezası uygulama yetkisinin "ilgili idari birim amirinin yetkili kıldığı kamu görevlileri" olarak tanımlandığı hatırlatıldı. Dernek yönetimi, kanun metninin ruhundan da anlaşılacağı üzere mülki idare amirinin (Valilik/Kaymakamlık) görevlendireceği öğretmen, kolluk kuvvetleri veya idari personel gibi herhangi bir kamu görevlisinin yetkili kılınmasının hukuken yeterli olduğunu, bu görevi sadece Çevre Sağlığı Teknisyeni ve Teknikerlerinin dayatmanın ise hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirtti.
Mevcut ihbar sisteminin yapısı gereği gelen şikayetlere dakikalar içinde müdahale edilmesi gerektiğinin altını çizen ÇEVSADER, özellikle gece saatlerinde yoğunlaşan ihbarların sahada ciddi bir krize yol açtığını ifade etti. Birçok İlçe Sağlık Müdürlüğü ve Toplum Sağlığı Merkezinde sadece tek bir Çevre Sağlığı Teknisyeni ve Teknikerinin görev yaptığı gerçeğini hatırlatan dernek yönetimi, gece boyunca kesintisiz şekilde tütün ihbarı peşinde koşan tek bir personelin, ertesi gün uykusuz ve bitkin bir halde su güvenliğinin takibi, gıda kontrolü, çevre kirliliğiyle mücadele ve biyosidal ürün denetimleri gibi doğrudan halk sağlığını ilgilendiren asli görevlerini yerine getirmesinin fiilen imkansız olduğunu, bu durumun halk sağlığı hizmetlerinin aksamasına ve meslektaşlarının tükenmişlik yaşamasına neden olduğunu aktardı.
Bununla birlikte, 7 gün 24 saat esasına göre yürütülen bu dinamik süreçte, mesai saatleri dışındaki ihbarlara anında müdahale edilebilmesi amacıyla Çevre Sağlığı Teknisyeni ve Teknikerlerinin yoğun bir şekilde icap nöbeti yazıldığı ifade edildi. Sahada büyük bir özveriyle bu nöbeti tutan personelin yasal hakları noktasında ciddi mağduriyetler yaşandığına dikkat çeken dernek yönetimi; icap nöbeti tutan personele yasal mevzuatın amir hükümleri gereğince ya nöbet sonrasında hak ettiği izinlerin eksiksiz kullandırılması ya da tutulan nöbetin ücretinin adil bir şekilde ödenmesi gerektiğinin hukuki bir zorunluluk olduğunu vurguladı. Hem personelin dinlenme hakkını gasp eden hem de emeğin karşılığını vermeyen mevcut belirsiz uygulamalara son verilerek, personelin hakkı olan izin veya ücret haklarının ivedilikle teslim edilmesi gerektiği belirtildi.
Açıklamada ayrıca sahada daha fazla ekip çıkarabilmek amacıyla farklı bölgeler arasında yapılan çapraz denetim görevlendirmelerine de değinildi. Zaten personel yetersizliği yaşayan Çevre Sağlığı Teknisyeni ve Teknikerlerinin, kendi bölgelerindeki 7/24 ihbar yükü ve asli görevleri yetmezmiş gibi bir de başka ilçelerde görevlendirilmesinin tükenmişliği artırdığı ifade edildi. Lojistik, ulaşım ve koordinasyon eksiklikleriyle birleşen bu çapraz denetim dayatmalarının, denetimlerin verimini düşürdüğü gibi personeli de doğrudan mağdur ettiği ve sahada ciddi operasyonel sorunlara yol açtığı aktarıldı.
Ulusal tütün kontrol eylem planlarında denetim mekanizmasının kolluk kuvvetleri, milli eğitim, sağlık ve zabıta personeli dahil olmak üzere çok disiplinli yaklaşık 1500 ekipten oluştuğunun belirtilmesine rağmen sahadaki yükün sadece Çevre Sağlığı Teknisyeni ve Teknikerlerine bırakılmasının kurumlar arası koordinasyon ilkelerine aykırı olduğu paylaşıldı.
Dumansız hava sahası başarısının toplumsal bir sorumluluk olduğunu ifade eden ÇEVSADER, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Tütün ve Madde Bağımlılığı ile Mücadele Daire Başkanlığı'na iletilen 22.07.2026 tarih ve 322406219 Barkod nolu Resmi yazı ile Valilik ve Kaymakamlıklarca yapılacak denetim görevlendirmelerinde kanun hükümlerine tam uyum sağlanmasını, denetim ekiplerinde kolluk kuvvetleri, millî eğitim, yerel yönetimler ve diğer kurumlardan personellere dengeli, aktif ve adil görev verilmesini, böylece meslektaşlarımıza ek görevler, nöbet hak kayıpları ve plansız çapraz denetim yükleri getirilerek asli çevre sağlığı hizmetlerinin aksatılmasına son verilmesini talep etti.
